So Sánh Các Tiêu Chuẩn Ren Công Nghiệp: NPT, BSP, G Và R 2025

Trong kỹ thuật đường ống và hệ thống thủy lực, ren là bộ phận cơ khí quan trọng dùng để kết nối và làm kín các thành phần trong hệ thống. Việc nhầm lẫn giữa các tiêu chuẩn ren không chỉ dẫn đến rò rỉ lưu chất mà còn gây hư hỏng thiết bị và mất an toàn vận hành. Bài viết này tập trung phân tích các đặc tính kỹ thuật, sự khác biệt và ứng dụng của bốn loại ren phổ biến nhất hiện nay: NPT, BSP, G và R.

Xem thêm sản phẩm Nối Ren Thau tại đây

1. Tiêu chuẩn ren NPT (National Pipe Tapered)

NPT là tiêu chuẩn ren côn của Mỹ, được xác định theo chuẩn ANSI/ASME B1.20.1. Đây là loại ren phổ biến nhất tại thị trường Bắc Mỹ.

• Đặc điểm cấu tạo: Ren NPT có góc đỉnh ren là 60°. Thân ren có độ côn là 1°47’24” (tương đương với độ dốc 1:16) dọc theo chiều dài ren.
• Cơ chế làm kín: Việc làm kín được thực hiện bằng cách ép chặt các đỉnh ren và chân ren vào nhau khi vặn chặt (Thread-to-thread seal). Do có độ côn, các vòng ren sẽ siết chặt dần, tạo ra sự ngăn chặn lưu chất.
• Lưu ý kỹ thuật: Để đảm bảo độ kín tuyệt đối, đặc biệt trong các ứng dụng áp suất cao, việc sử dụng băng tan (PTFE) hoặc keo làm kín ren là bắt buộc.

Tìm hiểu thêm về Ốc Vít tại đây

2. Tiêu chuẩn ren BSP (British Standard Pipe)

Ren BSP (British Standard Pipe) là loại ren tiêu chuẩn của Anh với góc ren 55°, đỉnh và đáy ren được bo tròn. Loại ren này phổ biến ở châu Âu và các quốc gia thuộc Khối Thịnh vượng chung.

Kích thước ren	Số ren trên inch	Đường kính ngoài (mm)
1/8″	28	9.728
1/4″	19	13.157
3/8″	19	16.662
1/2″	14	20.955
3/4″	14	26.441
1″	11	33.249
1¼”	11	41.91
1½”	11	47.803
2″	11	59.614
2½”	11	75.184
3″	11	87.884
4″	11	113.03

3. So sánh ren BSP và NPT

Đặc điểm	Ren BSP	Ren NPT
Góc ren	55°	60°
Hình dạng ren	Đỉnh và đáy bo tròn	Đỉnh và đáy nhọn
Loại ren	Thẳng (BSPP) và côn (BSPT)	Chủ yếu là côn (NPT)
Khả năng kín	Cần gioăng hoặc keo dán	Tự kín khi siết chặt
Tính tương thích	Không tương thích với NPT	Không tương thích với BSP

4. Phân biệt các loại ren BSP: BSPP, BSPT, G, R

• BSPP (British Standard Pipe Parallel): Ren thẳng, không tự kín, thường sử dụng với gioăng.
• BSPT (British Standard Pipe Taper): Ren côn, tự tạo độ kín khi siết chặt.
• G Thread: Ren thẳng, tương đương với BSPP, thường sử dụng trong các ứng dụng không yêu cầu độ kín cao.
• R Thread: Ren côn, tương đương với BSPT, thường sử dụng trong các ứng dụng yêu cầu độ kín cao.

5. Khả năng lắp sai và rủi ro kỹ thuật

Một sai lầm phổ biến là cố gắng lắp lẫn các loại ren có kích thước danh định giống nhau (ví dụ 1/2″ NPT và 1/2″ BSP). Điều này cực kỳ nguy hiểm vì:

1. Góc đỉnh ren khác nhau (60° so với 55°): Các vòng ren sẽ không khớp hoàn toàn, tạo ra các khe hở li ti dẫn đến rò rỉ dưới áp suất.
2. Bước ren khác nhau: Một số kích thước có số ren trên inch (TPI) khác nhau, dẫn đến hiện tượng kẹt ren hoặc cháy ren nếu cố tình vặn chặt.
3. Ren thẳng và ren côn: Không bao giờ được lắp ren trụ ngoài vào ren côn trong (hoặc ngược lại) mà không có phụ kiện chuyển đổi chuyên dụng, vì cơ chế làm kín của chúng hoàn toàn khác nhau.

6. Phân tích chi tiết các biến thể ren G, ZG và hệ ren R

Trong thực tế sản xuất, ngoài các ký hiệu tiêu chuẩn chung, kỹ sư cần phân biệt rõ các biến thể cụ thể để đảm bảo độ chính xác khi lắp đặt:

• Ren G (ISO 228): Là loại ren ống thẳng có góc đỉnh ren 55°. Đặc điểm của ren G là không có khả năng tự làm kín trên các vòng ren. Do đó, việc làm kín phải được hỗ trợ bởi các phụ kiện như gioăng cao su, vòng đệm kim loại hoặc keo dán chuyên dụng.
• Ren ZG: Là loại ren ống côn có góc đỉnh ren 55°. Khác với ren G, ren ZG có độ côn dọc theo thân ren, cho phép các vòng ren siết chặt và tự tạo độ kín cơ học khi đạt đến lực vặn nhất định. Loại ren này thường được ứng dụng trong các hệ thống yêu cầu độ kín cao như dẫn nước hoặc khí nén.
• Hệ ren R (BSPT – ISO 7): Đây là định danh chung cho các loại ren côn 55° theo tiêu chuẩn Anh. Hệ thống này bao gồm ba ký hiệu phân biệt dựa trên vị trí và hình dáng:
  • R (External Tapered): Ren ngoài côn.
  • Rc (Internal Tapered): Ren trong côn.
  • Rp (Internal Parallel): Ren trong thẳng (thường được dùng kết hợp với ren ngoài R để tạo điểm kết nối kín).

7. Đánh giá tính tương thích kỹ thuật giữa các hệ ren

Việc lắp lẫn giữa các hệ tiêu chuẩn ren khác nhau là một trong những nguyên nhân chính gây rò rỉ và phá hủy cấu trúc ren. Dưới đây là phân tích tính tương thích giữa các hệ ren phổ biến:

7.1. Tương thích giữa hệ BSP và NPT

Hai hệ ren này không tương thích. Sự khác biệt về góc đỉnh ren (55° của BSP so với 60° của NPT) và sự khác biệt về bước ren (số ren trên mỗi inch) khiến chúng không thể kết nối đồng nhất. Việc cố tình lắp lẫn sẽ dẫn đến hiện tượng cháy ren hoặc rò rỉ lưu chất dưới áp suất.

7.2. Tương thích giữa ren G và NPT

Ren G và NPT không tương thích. Ngoài sự khác biệt về góc đỉnh ren, bước ren của hai tiêu chuẩn này hoàn toàn khác nhau. Ren G là ren thẳng, trong khi NPT là ren côn, do đó không thể tạo ra điểm kết nối an toàn.

7.3. Tương thích giữa ren G và hệ ren R

Ren G (thẳng) và ren R/Rc (côn) không tương thích do tuân theo các tiêu chuẩn kỹ thuật khác nhau về hình học thân ren. Dù cùng có góc đỉnh ren 55°, nhưng sự khác biệt giữa cấu tạo thẳng và côn ngăn cản việc tạo ra một mối nối kín khít hoàn toàn.

7.4. Mối quan hệ giữa BSP và G

Về mặt kỹ thuật, theo tiêu chuẩn BS EN ISO-228-1, ren G chính là ren BSPP (British Standard Pipe Parallel). Do đó, thiết bị ký hiệu ren G có thể lắp tương thích hoàn toàn với các thiết bị ký hiệu BSPP. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng ký hiệu BSP hiện nay đôi khi được dùng để chỉ chung cho cả BSPT (ren côn). Trong trường hợp này, ren côn (BSPT) sẽ không tương thích với ren G (thẳng).

8. Bảng tổng hợp so sánh đặc tính kỹ thuật

Tiêu chuẩn	Góc ren	Hình dạng thân ren	Khả năng làm kín	Phân loại tiêu chuẩn
NPT	60°	Côn (Tapered)	Tự làm kín bằng ren	Mỹ (American Standard)
G	55°	Thẳng (Parallel)	Cần gioăng/vòng đệm	Anh (BSPP)
R / Rc	55°	Côn (Tapered)	Tự làm kín bằng ren	Anh (BSPT)
ZG	55°	Côn (Tapered)	Tự làm kín bằng ren	Tiêu chuẩn Trung Quốc/Đông Á

9. Phần giải đáp thắc mắc kỹ thuật (Q&A)

Câu hỏi 1: Làm thế nào để phân biệt nhanh giữa ren G (BSPP) và ren R (BSPT) bằng mắt thường?
Trả lời: Sử dụng thước cặp kỹ thuật để đo đường kính tại hai điểm: đầu ren và cuối ren. Nếu hai giá trị bằng nhau, đó là ren G (ren thẳng). Nếu đường kính lớn dần về phía cuối ren (đối với ren ngoài), đó là ren R (ren côn).

Câu hỏi 2: Tại sao ren NPT lại yêu cầu sử dụng băng tan PTFE trong khi một số loại ren khác thì không?
Trả lời: Ren NPT làm kín dựa trên sự biến dạng cơ học nhẹ của các đỉnh ren khi ép vào nhau. Tuy nhiên, về mặt gia công luôn tồn tại các dung sai nhỏ tạo ra đường rò rỉ xoắn ốc. Băng tan PTFE đóng vai trò là vật liệu điền đầy các khe hở này và bôi trơn để quá trình siết chặt diễn ra thuận lợi hơn.

Câu hỏi 3: Có thể lắp ren ngoài R (BSPT) vào ren trong G (BSPP) hay không?
Trả lời: Về lý thuyết kỹ thuật, ren ngoài côn (R) có thể lắp được vào ren trong song song (Rp hoặc đôi khi là G ở một số tiêu chuẩn cũ). Tuy nhiên, khả năng làm kín sẽ không tối ưu và thường chỉ áp dụng cho các hệ thống áp suất thấp. Giải pháp khuyến nghị luôn là sử dụng đúng cặp ren tiêu chuẩn đi kèm.

Câu hỏi 4: Tiêu chuẩn ren nào thường được sử dụng trong các hệ thống thủy lực áp suất cao?
Trả lời: Trong hệ thống thủy lực, ren BSPP (G) kết hợp với vòng đệm cao su hoặc ren JIC (góc 37°) thường được ưu tiên vì khả năng chịu áp suất cực cao và cho phép tháo lắp nhiều lần mà không làm hỏng bề mặt làm kín của ren.

Câu hỏi 5: Tại sao việc xác định đúng bước ren (TPI) lại quan trọng hơn kích thước danh định?
Trả lời: Nhiều loại ren có đường kính ngoài tương đương nhau nhưng bước ren khác nhau (ví dụ: 1/2″ NPT có 14 ren/inch, trong khi 1/2″ BSP cũng có 14 ren/inch nhưng góc đỉnh lại khác nhau). Nếu bước ren không trùng khớp, khi vặn sẽ gây ra hiện tượng phá hủy cấu trúc ren, dẫn đến việc hỏng toàn bộ thiết bị hoặc phụ kiện kết nối.

10. Kết luận

Việc lựa chọn đúng tiêu chuẩn ren (NPT, BSP, G, R) là yêu cầu tiên quyết để đảm bảo tính toàn vẹn của hệ thống đường ống công nghiệp. Tại Khai Lợi, chúng tôi cung cấp đầy đủ các loại phụ kiện, van và đầu nối đáp ứng mọi tiêu chuẩn quốc tế. Đội ngũ kỹ thuật của chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ khách hàng trong việc định danh và lựa chọn sản phẩm phù hợp nhất với yêu cầu thiết kế của hệ thống.